UP Board Class 12 Biology Question Paper 2022 Solved | 348 (GO)

UP Board Question Paper Biology 2022 Class 12 (Hindi & English Version) with Complete Solutions

рдЗрд╕ рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ рдоें рдпूрдкी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 2022 рдХा рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Biology) рдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдкрдд्рд░ (Paper Code: 348 GO) рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣рд▓ (Detailed Solutions) рдХे рд╕ाрде рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдмेрд╣рддрд░ рдЕंрдХ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ीрд╡िрдпрд╕ рдИрдпрд░ рдкेрдкрд░्рд╕ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиा рд╕рдмрд╕े рдХाрд░рдЧрд░ рд░рдгрдиीрддि рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।

Subject: рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Biology) Subject Code: 153
Paper Code: 348 (GO) рдкूрд░्рдгांрдХ (MM): 70 рдЕंрдХ
рд╕рдордп (Duration): 3 рдШंрдЯे 15 рдоिрдирдЯ рдмोрд░्рдб: UP Board (Class 12)
ЁЯТб Pro Tip for Biology Students: рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рде्рдпोрд░ी рдкेрдкрд░ рдоें рдЕрдзिрдХ рдЕंрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░ों рдХे рд╕ाрде рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╡ рдиाрдоांрдХिрдд рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ (Labelled Diagrams) рдЕрд╡рд╢्рдп рдмрдиाрдПं। рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╣ेрдбिंрдЧ्рд╕ рдФрд░ рдмुрд▓ेрдЯ рдкॉрдЗंрдЯ्рд╕ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ें।

1. рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Multiple Choice Questions)

(рдХ) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдПрдХ рдЖрднाрд╕ी рдлрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै? / Which one of the following is not a false fruit?

  • (1) рд╕ेрдм (Apple)
  • (2) рд╕्рдЯ्рд░ॉрдмेрд░ी (Strawberry)
  • (3) рдЕрдЦрд░ोрдЯ (Walnut)
  • (4) рдЖрдо (Mango)
рдЙрдд्рддрд░: (4) рдЖрдо (Mango)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЖрднाрд╕ी рдлрд▓ (False Fruit) рд╡े рдлрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдЕंрдбाрд╢рдп (Ovary) рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдкुрд╖्рдкाрд╕рди (Thalamus) рднी рднाрдЧ рд▓ेрддा рд╣ै (рдЬैрд╕े рд╕ेрдм, рд╕्рдЯ्рд░ॉрдмेрд░ी, рдЕрдЦрд░ोрдЯ)। рдЖрдо рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдлрд▓ (True Fruit / Drupe) рд╣ै, рдЬो рдХेрд╡рд▓ рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рдЕंрдбाрд╢рдп рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

(рдЦ) рдк्рд░ोрдЯीрди рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ेрддु рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдк्рд░рдХूрдЯ рд╣ै- / For the initiation of protein synthesis, initiation codon is-

  • (1) AUG
  • (2) UAG
  • (3) UGA
  • (4) UAA
рдЙрдд्рддрд░: (1) AUG
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: AUG рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдк्рд░рдХूрдЯ (Initiation Codon) рд╣ै рдЬो рдоेрдеिрдУрдиीрди (Methionine) рдЕрдоीрдиो рдЕрдо्рд▓ рдХो рдХोрдб рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬрдмрдХि UAG, UGA рдФрд░ UAA рд╕рдоाрдкрди рдк्рд░рдХूрдЯ (Stop Codons) рд╣ोрддे рд╣ैं।

(рдЧ) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдПрдХ рдЬैрд╡-рдиिрдо्рдиीрдХрд░рдгीрдп (рдЬैрд╡-рд╡िрдШрдЯिрдд) рдк्рд░рджूрд╖рдХ рд╣ै? / Which one of the following pollutants is biodegradable?

  • (1) рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ (Plastic)
  • (2) рдПрд╕्рдмेрд╕्рдЯрд╕ (Asbestos)
  • (3) рд╡ाрд╣िрдд рдорд▓ (Sewage)
  • (4) рдИ-рдХрдЪрд░ा (E-waste)
рдЙрдд्рддрд░: (3) рд╡ाрд╣िрдд рдорд▓ (Sewage)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╡ाрд╣िрдд рдорд▓ рдЬैрд╡िрдХ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ों (Microbes) рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдШрдЯिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

(рдШ) рдШрдб़िрдпाрд▓ рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХेंрдж्рд░ рдХुрдХрд░ैрд▓ рд╕्рдеिрдд рд╣ै- / Crocodile Rehabilitation Centre Kukrail is located in-

  • (1) рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ рдоें (Prayagraj)
  • (2) рд▓рдЦрдирдК рдоें (Lucknow)
  • (3) рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдоें (Varanasi)
  • (4) рд▓рдЦीрдордкुрд░ рдЦीрд░ी рдоें (Lakhimpur Kheri)
рдЙрдд्рддрд░: (2) рд▓рдЦрдирдК рдоें (Lucknow)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдХुрдХрд░ैрд▓ рдШрдб़िрдпाрд▓ рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдПрд╡ं рдк्рд░рдЬрдирди рдХेंрдж्рд░ рд▓рдЦрдирдК (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।

2. рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Definite Answer Type Questions)

(рдХ) рдЯैрдкीрдЯрдо рдХрд╣ां рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддा рд╣ै? рдЗрд╕рдХा рдХ्рдпा рдХाрд░्рдп рд╣ै? / Where is the tapetum located? What is its function?

рдЙрдд्рддрд░: рдЯैрдкीрдЯрдо рдкрд░ाрдЧрдХोрд╢ (Anther) рдХी рднिрдд्рддि рдХी рд╕рдмрд╕े рдЖंрддрд░िрдХ рдкрд░рдд (Innermost layer) рд╣ोрддी рд╣ै।
рдХाрд░्рдп: рдпрд╣ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рдкрд░ाрдЧрдХрдгों (Microspores/Pollen grains) рдХो рдкोрд╖рдг (Nutrition) рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै।

(рдЦ) рдоेंрдбेрд▓ рдиे рдордЯрд░ рдХे рдкौрдзे рдоें рдХिрддрдиी рдЬोрдб़ी рд╡िрдкрд░ीрдд рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдеा? / How many pairs of contrasting traits were studied by Mendel in the pea plants?

рдЙрдд्рддрд░: рдоेंрдбेрд▓ рдиे рдордЯрд░ (Pisum sativum) рдоें 7 рдЬोрдб़ी рд╡िрдкрд░्рдпाрд╕ी (рд╡िрдкрд░ीрдд) рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдеा।

(рдЧ) рдХिрд╕ рдкैрдеोрдЬрди рдХे рдХाрд░рдг рд╣ाрдеीрдкांрд╡ (рдПрд▓िрдлेंрдЯाрдПрд╕िрд╕) рд░ोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै? рдпрд╣ рдкैрдеोрдЬрди рдХिрд╕ рд╕ंрдШ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै? / Which pathogen causes elephantiasis? To which phylum does this pathogen belong?

рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाрдеीрдкांрд╡ (рдлाрдЗрд▓ेрд░िрдпा) рд░ोрдЧ рд╡ाрдЙрдЪेрд░ेрд░िрдпा рдмैрдирдХ्рд░ॉрдл्рдЯी (Wuchereria bancrofti) рдпा W. malayi рдиाрдордХ рдХृрдоि рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ंрдШ-рдПрд╕्рдХेрд▓्рдоिрди्рдеीрдЬ / рдиिрдоेрдЯोрдбा (Phylum Aschelminthes / Nematoda) рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।

(рдШ) rDNA рдоें 'r' рдХ्рдпा рд╣ै? / What is 'r' in rDNA?

рдЙрдд्рддрд░: rDNA рдоें рдЫोрдЯे 'r' рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп 'Recombinant' (рдкुрдирд░्рдпोрдЧрдЬ) рд╕े рд╣ै। (rDNA = Recombinant DNA)।

(рдЩ) рдиिрдХेрдд рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХीрдЬिрдП। / Define Niche.

рдЙрдд्рддрд░: рдХिрд╕ी рдкाрд░िрддंрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рдЬीрд╡ (рдк्рд░рдЬाрддि) рдХी рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рд╕्рдеिрддि, рдЙрд╕рдХी рдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рднूрдоिрдХा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдХुрд▓ рдкрд░िрд╕рд░ рдХो рдЙрд╕рдХा рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рдиिрдХेрдд (Ecological Niche) рдХрд╣рддे рд╣ैं।

3. рдЕрддि рд▓рдШु рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Very Short Answer Type Questions)

(рдХ) IVF рддрдеा GIFT рдХा рдкूрд░ा рд░ूрдк рд▓िрдЦिрдП। / Mention the complete form of IVF and GIFT.

рдЙрдд्рддрд░:
  • IVF: In Vitro Fertilization (рдкाрдд्рд░े рдиिрд╖ेрдЪрди / рдкрд░рдЦрдирд▓ी рд╢िрд╢ु рддрдХрдиीрдХ)
  • GIFT: Gamete Intra-Fallopian Transfer (рдпुрдЧ्рдордХ рдЕंрддः рдлैрд▓ोрдкिрдпрди рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг)

(рдЦ) рдЕрд╕ंрдЧрдЬрдирди рдкрд░ рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдП। / Comment upon Apomixis.

рдЙрдд्рддрд░: рдмिрдиा рдпुрдЧ्рдордХ рд╕ंрд▓рдпрди (Fertilization) рддрдеा рдмिрдиा рдЕрд░्рдзрд╕ूрдд्рд░ी рд╡िрднाрдЬрди (Meiosis) рдХे рдмीрдЬ рдпा рдн्рд░ूрдг рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрдиा рдЕрд╕ंрдЧрдЬрдирди (Apomixis) рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд▓ैंрдЧिрдХ рдЬрдирди рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдЬрдирди рдХा рд░ूрдк рд╣ै (рдЙрджा. рдПрд╕्рдЯ्рд░ेрд╕ी рд╡ рдШाрд╕ рдХुрд▓ рдХे рдкौрдзे)।

(рдЧ) рдЯрд░्рдирд░ рдПрд╡ं рдХ्рд▓ाрдЗрдирдлेрд▓्рдЯрд░ рд╕िंрдб्рд░ोрдоों рдоें рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХिрддрдиी рд╣ोрддी рд╣ै? / How many chromosomes are found in Turner and Klinefelter syndromes?

рдЙрдд्рддрд░:
  • рдЯрд░्рдирд░ рд╕िंрдб्рд░ोрдо (Turner's Syndrome): 45 рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ (44 + XO) - рдЗрд╕рдоें рдПрдХ X рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рдХी рдХрдоी рд╣ोрддी рд╣ै।
  • рдХ्рд▓ाрдЗрдирдлेрд▓्рдЯрд░ рд╕िंрдб्рд░ोрдо (Klinefelter's Syndrome): 47 рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ (44 + XXY) - рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд X рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

(рдШ) рдПрд▓्рдХोрд╣ॉрд▓ рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдХे рдХ्рдпा рдХुрдк्рд░рднाрд╡ рд╣ैं? / What are the ill effects of alcohol abuse?

рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢рд░ाрдм рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рдпрдХृрдд рд╕िрд░ोрд╕िрд╕ (Liver Cirrhosis), рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ (Nervous System) рдХी рд╢िрдеिрд▓рддा, рдиिрд░्рдгрдп рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдХрдоी, рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡, рддрдеा рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдШрдЯрди рдЬैрд╕े рдЧंрднीрд░ рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдо рд╣ोрддे рд╣ैं।

(рдЩ) рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рд╣ॉрдЯ-рд╕्рдкॉрдЯ рд╕े рдХ्рдпा рдЖрд╢рдп рд╣ै? / What do biodiversity hotspots mean?

рдЙрдд्рддрд░: рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рддрдк्рдд рд╕्рдерд▓ (Hotspots) рд╡े рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ैं рдЬрд╣ाँ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдХी рдк्рд░рдЬाрддीрдп рд╕рдоृрдж्рдзि (Species Richness) рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рдеाрдиिрдХрддा (Endemism) рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдоाрдирд╡ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдЗрди рдкрд░ рддीрд╡्рд░ рд╡िрдиाрд╢ рдХा рдЦрддрд░ा рдоंрдбрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै (рдЙрджा. рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ, рд╣िрдоाрд▓рдп)।

4. рд▓рдШु рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Short Answer Type Questions)

(рдХ) рдкрд░ाрдЧрдг рдХे рдк्рд░рдХाрд░ों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП। / Describe the types of pollination.

рдЙрдд्рддрд░: рдкрд░ाрдЧрдХोрд╢ рд╕े рдкрд░ाрдЧрдХрдгों рдХा рд╡рд░्рддिрдХाрдЧ्рд░ (Stigma) рддрдХ рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рдкрд░ाрдЧрдг (Pollination) рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै:
  1. рд╕्рд╡-рдкрд░ाрдЧрдг (Self-Pollination): рдЬрдм рдПрдХ рдкुрд╖्рдк рдХे рдкрд░ाрдЧрдХрдг рдЙрд╕ी рдкुрд╖्рдк (Autogamy) рдпा рдЙрд╕ी рдкौрдзे рдХे рджूрд╕рд░े рдкुрд╖्рдк (Geitonogamy) рдХे рд╡рд░्рддिрдХाрдЧ्рд░ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪрддे рд╣ैं।
  2. рдкрд░-рдкрд░ाрдЧрдг (Cross-Pollination / Xenogamy): рдЬрдм рдПрдХ рдкौрдзे рдХे рдкुрд╖्рдк рдХे рдкрд░ाрдЧрдХрдг рдЙрд╕ी рдЬाрддि рдХे рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдкौрдзे рдХे рдкुрд╖्рдк рдХे рд╡рд░्рддिрдХाрдЧ्рд░ рдкрд░ рд╡ाрдпु, рдЬрд▓, рдХीрдЯ рдпा рдЬंрддुрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдмрдв़рддी рд╣ै।

(рдЦ) рдк्рд▓ेрд╕ेंрдЯा (рдЕрдкрд░ा) рдкрд░ рдПрдХ рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдП। / Comment on the placenta in brief.

рдЙрдд्рддрд░: рдк्рд▓ेрд╕ेंрдЯा рдЧрд░्рднрд╕्рде рдн्рд░ूрдг рдФрд░ рдоाрддा рдХे рдЧрд░्рднाрд╢рдп рдХे рдордз्рдп рдмрдирдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ंрд╡рд╣рдиीрдп рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдПрд╡ं рдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рд╕ंрдмंрдз рд╣ै।
рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп:
  • рдн्рд░ूрдг рдХो рдкोрд╖рдг (Nutrients) рдФрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди (O₂) рдкрд╣ुँрдЪाрдиा।
  • рдн्рд░ूрдг рд╕े CO₂ рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬी рдкрджाрд░्рдеों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиा।
  • рдпрд╣ рдЕंрддःрд╕्рд░ाрд╡ी рдЧ्рд░ंрдеि рдХी рднांрддि hCG, hPL, рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди рдФрд░ рдк्рд░ोрдЬेрд╕्рдЯेрд░ोрди рдЬैрд╕े рд╣ाрд░्рдоोрди рд╕्рд░ाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рдЧрд░्рднाрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ैं।

(рдЧ) рдЕрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднाрд╡िрддा рддрдеा рд╕рд╣-рдк्рд░рднाрд╡िрддा рдоें рд╡िрднेрдж рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП। / Differentiate between incomplete dominance and co-dominance.

рд▓рдХ्рд╖рдг рдЕрдкूрд░्рдг рдк्рд░рднाрд╡िрддा (Incomplete Dominance) рд╕рд╣-рдк्рд░рднाрд╡िрддा (Co-dominance)
рдк्рд░рднाрд╡ F1 рдкीрдв़ी рдоें рджोрдиों рдЬрдирдХों рдХे рдмीрдЪ рдХा рдПрдХ рдордз्рдпрдо (рдордз्рдпрд╡рд░्рддी) рд▓рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै। F1 рдкीрдв़ी рдоें рджोрдиों рдпुрдЧ्рдорд╡िрдХрд▓्рдкी (Alleles) рдЕрдкрдиे рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╡ рд╕рдоाрди рд░ूрдк рд╕े рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдоिрд╢्рд░рдг рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХा рд╕рдо्рдоिрд╢्рд░рдг рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдХोрдИ рдоिрд╢्рд░рдг рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рджोрдиों рд▓рдХ्рд╖рдг рдЕрд▓рдЧ рджिрдЦрддे рд╣ैं।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕्рдиैрдкрдб्рд░ैрдЧрди / рдоीрд░ाрдмिрд▓िрд╕ рдЬрд▓ाрдкा рдоें рд▓ाрд▓ рд╡ рд╕рдлेрдж рд╕े рдЧुрд▓ाрдмी рдлूрд▓ рдмрдирдиा। рдордиुрд╖्рдп рдоें AB рд░ुрдзिрд░ рд╡рд░्рдЧ (IA рд╡ IB рдХा рд╕ाрде рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиा)।

(рдШ) рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╕рдордЭाрдЗрдП। / Explain the importance of biodiversity.

рдЙрдд्рддрд░: рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै:
  • рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рд╕्рдеिрд░рддा: рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдЬाрддिрдпाँ рдкोрд╖рдХ рдЪрдХ्рд░рдг, рдоृрджा рдиिрд░्рдоाрдг, рдкрд░ाрдЧрдг рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддी рд╣ैं।
  • рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ рдЪिрдХिрдд्рд╕ीрдп рдоूрд▓्рдп: рднोрдЬрди, рд▓рдХрдб़ी, рд░ेрд╢े рдФрд░ 25% рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рджрд╡ाрдПं рд╕ीрдзे рдкौрдзों рд╡ рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • рдиैрддिрдХ рд╡ рд╕ौंрджрд░्рдпाрдд्рдордХ рдоूрд▓्рдп: рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рдЬाрддि рдХा рдЕрдкрдиा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡рдЧрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рдХो рд╕рдоृрдж्рдз рдмрдиाрддी рд╣ै।

5. рд▓рдШु рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Part II)

(рдХ) рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рд╡िрднिрди्рди рд╡िрдзिрдпों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП। / Describe the various methods of biodiversity conservation.

рдЙрдд्рддрд░: рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзिрдпाँ рд╣ैं:
  1. рд╕्рд╡-рд╕्рдеाрдиे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (In-situ Conservation): рд╕ंрдХрдЯрдЧ्рд░рд╕्рдд рдЬीрд╡ों рдХो рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдкрд░्рдпाрд╡ाрд╕ рдоें рд╣ी рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиा। рдЙрджा. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди (National Parks), рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп (Sanctuaries), рдФрд░ рдмाрдпोрд╕्рдлीрдпрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ (Biosphere Reserves)।
  2. рдЙрдд्-рд╕्рдеाрдиे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (Ex-situ Conservation): рд╕ंрдХрдЯрдЧ्рд░рд╕्рдд рдЬीрд╡ों рдХो рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрд╡ाрд╕ рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рд▓े рдЬाрдиा। рдЙрджा. рдк्рд░ाрдгी рдЙрдж्рдпाрди (Zoos), рд╡рдирд╕्рдкрддि рдЙрдж्рдпाрди (Botanical Gardens), рдЬीрди рдмैंрдХ, рдФрд░ рдХ्рд░ाрдпोрдк्рд░िрдЬрд░्рд╡ेрд╢рди (Cryopreservation)।

(рдЦ) рдЬैрд╡-рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЙрдд्рдкाрджрди, рдЬीрди рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рддрдеा рдоाрдирд╡ рдЗрди्рд╕ुрд▓िрди рдкрд░िрд╡рд░्рдзрди рдоें рдпोрдЧрджाрди рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХीрдЬिрдП।

рдЙрдд्рддрд░:
  • рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЙрдд्рдкाрджрди (Recombinant Vaccines): рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдкुрдирд░्рдпोрдЧрдЬ рдЯीрдХे рдмрдиाрдП рдЬाрддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े рд╣ेрдкेрдЯाрдЗрдЯिрд╕-B рд╡ैрдХ्рд╕ीрди)।
  • рдЬीрди рдЪिрдХिрдд्рд╕ा (Gene Therapy): рджोрд╖рдкूрд░्рдг рдЬीрди рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдХ्рд░िрдпाрд╢ीрд▓ рдЬीрди рд╕े рдк्рд░рддिрд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдХे рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд░ोрдЧों рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рдХрд░рдиा (рдЬैрд╕े 1990 рдоें ADA рд╣ीрдирддा рдХा рдЙрдкрдЪाрд░)।
  • рдоाрдирд╡ рдЗрди्рд╕ुрд▓िрди (Humulin): 1983 рдоें рдПрд▓ी рд▓िрд▓ी рдХंрдкрдиी рдиे E. coli рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдХे рдк्рд▓ाрдЬ्рдоिрдб рдоें рдЗंрд╕ुрд▓िрди A рдФрд░ B рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдУं рдХे рдбीрдПрдирдП рдбाрд▓рдХрд░ рдХृрдд्рд░िрдо рдЗंрд╕ुрд▓िрди рд╣्рдпुрдоुрд▓िрди рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХिрдпा।

(рдЧ) рдорд▓ेрд░िрдпा рдкрд░рдЬीрд╡ी рдХी рдЪाрд░ рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦिрдП। рдЗрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдорд▓ेрд░िрдпा рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХीрдЬिрдП।

рдкрд░рдЬीрд╡ी рдк्рд░рдЬाрддि (Species) рдорд▓ेрд░िрдпा рдХा рдк्рд░рдХाрд░ (Type of Malaria)
Plasmodium vivax рдмेрдиाрдЗрди рдЯрд░्рд╢िрдпрди рдорд▓ेрд░िрдпा (Benign Tertian Malaria)
Plasmodium falciparum рдоैрд▓िрдЧ्рдиेंрдЯ / рдШाрддрдХ рдорд▓ेрд░िрдпा (Malignant Tertian Malaria)
Plasmodium malariae рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрди рдорд▓ेрд░िрдпा (Quartan Malaria)
Plasmodium ovale рдУрд╡ेрд▓ рдЯрд░्рд╢िрдпрди рдорд▓ेрд░िрдпा (Ovale Tertian Malaria)

(рдШ) рдоाрдирд╡ рдоें ABO рд░ुрдзिрд░ рд╡рд░्рдЧ рдХी рд╡ंрд╢ाрдЧрддि рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП। / Describe the inheritance of ABO blood group in humans.

рдЙрдд्рддрд░: рдоाрдирд╡ рдоें ABO рд░ुрдзिрд░ рд╡рд░्рдЧ рдмрд╣ुрдпुрдЧ्рдорд╡िрдХрд▓्рдкрддा (Multiple Allelism) рдФрд░ рд╕рд╣-рдк्рд░рднाрд╡िрддा (Co-dominance) рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдЗрд╕े I рдЬीрди рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे 3 рдпुрдЧ्рдорд╡िрдХрд▓्рдкी рд╣ोрддे рд╣ैं: IA, IB рдФрд░ i
  • IA рдФрд░ IB, i рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ैं।
  • рдЬрдм IA рдФрд░ IB рд╕ाрде рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд╕рд╣-рдк्рд░рднाрд╡िрддा рдХे рдХाрд░рдг рд░ुрдзिрд░ рд╡рд░्рдЧ AB рдмрдирддा рд╣ै।
  • рдЬीрдиोрдЯाрдЗрдк рд╕ंрдпोрдЬрди: IAIA / IAi (A рдЧ्рд░ुрдк), IBIB / IBi (B рдЧ्рд░ुрдк), IAIB (AB рдЧ्рд░ुрдк), рдФрд░ ii (O рдЧ्рд░ुрдк)। рдХुрд▓ 6 рдЬीрдиोрдЯाрдЗрдк рдФрд░ 4 рдлीрдиोрдЯाрдЗрдк рдмрдирддे рд╣ैं।

6. рд▓рдШु рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Part III)

(рдХ) рдиिрдо्рди рдкрд░ рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдП: (1) рдн्рд░ूрдг-рдХोрд╖ (2) рд╡िрдкुंрд╕рди

рдЙрдд्рддрд░:
  1. рдн्рд░ूрдг-рдХोрд╖ (Embryo Sac): рдпрд╣ рдоाрджा рдпुрдЧ्рдордХोрдж्рднिрдж (Female Gametophyte) рд╣ै। рдПрдХ рдк्рд░ाрд░ूрдкिрдХ рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рдЖрд╡ृрддрдмीрдЬी рдн्рд░ूрдгрдХोрд╖ 8-рдХेंрдж्рд░рдХीрдп рддрдеा 7-рдХोрд╢िрдХीрдп рд╣ोрддा рд╣ै (3 рдк्рд░рддिрдоुрдЦ рдХोрд╢िрдХाрдПं, 2 рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХोрд╢िрдХाрдПं, 1 рдЕंрдб рдХोрд╢िрдХा, рддрдеा 1 рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрд╢िрдХा рдЬिрд╕рдоें 2 рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХेंрдж्рд░рдХ рд╣ोрддे рд╣ैं)।
  2. рд╡िрдкुंрд╕рди (Emasculation): рдкाрджрдк рдк्рд░рдЬрдирди рдоें рдкрд░-рдкрд░ाрдЧрдг рдХрд░ाрдиे рд╣ेрддु рдж्рд╡िрд▓िंрдЧी рдкुрд╖्рдк рдХी рдХрд▓ी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд░ाрдЧрдХोрд╢ों рдХो рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЪिрдордЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдХाрдЯ рдХрд░ рд╣рдЯाрдиा рд╡िрдкुंрд╕рди рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЕрд╡ांрдЫिрдд рд╕्рд╡-рдкрд░ाрдЧрдг рд░ुрдХрддा рд╣ै।

(рдЦ) рдоाрдирд╡ рдоें рдн्рд░ूрдгीрдп рдк्рд░рд╡рд░्рдзрди рд╕े рдХ्рдпा рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рд╣ै? / What does embryonic development in humans mean?

рдЙрдд्рддрд░: рдпुрдЧ्рдордирдЬ (Zygote) рд╕े рдкूрд░्рдг рд╡िрдХрд╕िрдд рд╢िрд╢ु рдмрдирдиे рдХी рдХ्рд░рдоिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдн्рд░ूрдгीрдп рдк्рд░рд╡рд░्рдзрди рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╡िрджрд▓рди (Cleavage), рдоोрд░ूрд▓ा (Morula), рдм्рд▓ाрд╕्рдЯुрд▓ा/рдм्рд▓ाрд╕्рдЯोрд╕िрд╕्рдЯ (Blastocyst) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг, рдЧрд░्рднाрд╢рдп рдоें рд░ोрдкрдг (Implantation), рдЧैрд╕्рдЯ्рд░ुрд▓ेрд╢рди (рддीрди рдЬрдирди рд╕्рддрд░ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг) рдФрд░ рдЕंрдЧрдЬрдирди (Organogenesis) рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।

(рдЧ) рд╕िрдХрд▓ рд╕ेрд▓ рдПрдиीрдоिрдпा (рджाрдд्рд░ рдХोрд╢िрдХा рдЕрд░рдХ्рддрддा) рдкрд░ рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдП।

рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрд▓िंрдЧ рдХ्рд░ोрдоोрд╕ोрдо рд╕ंрд▓рдЧ्рди рдЕрдк्рд░рднाрд╡ी (Autosomal Recessive) рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрдХाрд░ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╣ीрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдХी рдмीрдЯा-рдЧ्рд▓ोрдмिрди рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХे рдЫрдаे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЧ्рд▓ूрдЯाрдоिрдХ рдПрд╕िрдб рдХी рдЬрдЧрд╣ рд╡ैрд▓ीрди (Valine) рдЕрдоीрдиो рдЕрдо्рд▓ рдЖ рдЬाрддा рд╣ै (GAG рд╕े GUG рдЙрдд्рдкрд░िрд╡рд░्рддрди)। рдХрдо рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рддрдиाрд╡ рдоें RBC рд╣ँрд╕िрдпे рдХे рдЖрдХाрд░ (Sickle-shaped) рдХी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рд░рдХ्рдд рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдмाрдзिрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рд░рдХ्рддाрд▓्рдкрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

(рдШ) рдмाрдпोрдЧैрд╕ рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЬीрд╡ों рдХी рднूрдоिрдХा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП।

рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдпोрдЧैрд╕ (рдоुрдЦ्рдпрддः рдоीрдеेрди 50-70% рдФрд░ CO₂) рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдЕрд╡ाрдпрд╡ीрдп рдЬीрд╡ाрдгुрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдЧोрдмрд░ рд╡ рдЬैрд╡िрдХ рдХрдЪрд░े рдХे рдХिрдг्рд╡рди рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ेрд▓्рдпूрд▓ोрд╕िрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдкрд░ рдЕрд╡ाрдпрд╡ीрдп рд░ूрдк рд╕े рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЬीрд╡ाрдгुрдУं рдХो рдоीрдеैрдиोрдЬेрди (Methanogens) рдХрд╣рддे рд╣ैं (рдЙрджा. Methanobacterium)। рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рдХाрд╢ рд╡ рдИंрдзрди рдХा рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै।

7. рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рддрд░ीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Long Answer Questions)

рдк्рд░рд╢्рди 7. рдордиुрд╖्рдп рдоें рдоाрджा рдЬрдирди рддंрдд्рд░ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП। (Describe the female reproductive system of humans.)

рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рддрд░: рдоाрджा рдЬрдирди рддंрдд्рд░ рд╢्рд░ोрдгि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (Pelvic Region) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЕंрдЧ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ैं:
  • 1. рдЕंрдбाрд╢рдп (Ovaries): рдпрд╣ рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЬрдирди рдЕंрдЧ рд╣ै। рдПрдХ рдЬोрдб़ी рдЕंрдбाрд╢рдп рдЙрджрд░ рдЧुрд╣ा рдХे рдиिрдЪрд▓े рднाрдЧ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдХाрд░्рдп рдЕंрдбाрдгु (Ovum) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди рд╡ рдк्рд░ोрдЬेрд╕्рдЯेрд░ोрди рд╣ाрд░्рдоोрди рдХा рд╕्рд░ाрд╡рдг рдХрд░рдиा рд╣ै।
  • 2. рдЕंрдбрд╡ाрд╣िрдиी / рдлैрд▓ोрдкिрдпрди рдирд▓िрдХा (Fallopian Tubes): рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдирд▓िрдХा рд▓рдЧрднрдЧ 10-12 рд╕ेрдоी рд▓ंрдмी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рддीрди рднाрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं— рдХीрдкрдХ (Infundibulum with fimbriae), рдПрдо्рдкुрд▓ा (Ampulla), рдФрд░ рдЗрд╕्рдердорд╕ (Isthmus)। рдиिрд╖ेрдЪрди (Fertilization) рдХी рдХ्рд░िрдпा рдПрдо्рдкुрд▓ा-рдЗрд╕्рдердорд╕ рдЬंрдХ्рд╢рди рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै।
  • 3. рдЧрд░्рднाрд╢рдп (Uterus): рдпрд╣ рдЙрд▓्рдЯी рд░рдЦी рдиाрд╢рдкाрддी рдХे рдЖрдХाрд░ рдХा рдкेрд╢ीрдп рдЕंрдЧ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдн्рд░ूрдг рдХा рд░ोрдкрдг рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рддीрди рднिрдд्рддिрдпां рд╣ोрддी рд╣ैं— рдкेрд░ीрдоीрдЯ्рд░िрдпрдо, рдоाрдпोрдоीрдЯ्рд░िрдпрдо (рдк्рд░рд╕рд╡ рд╕ंрдХुрдЪрди рд╣ेрддु), рдФрд░ рдПंрдбोрдоीрдЯ्рд░िрдпрдо (рдоाрд╕िрдХ рдзрд░्рдо рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЪрдХ्рд░ीрдп рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ी)।
  • 4. рдЧрд░्рднाрд╢рдп рдЧ्рд░ीрд╡ा рдФрд░ рдпोрдиि (Cervix & Vagina): рдЧ्рд░ीрд╡ा рдиाрд▓ рдФрд░ рдпोрдиि рдоिрд▓рдХрд░ рдк्рд░рд╕рд╡ рдиाрд▓ (Birth Canal) рдмрдиाрддी рд╣ैं। рдпोрдиि рдоैрдеुрди рдХрдХ्рд╖ рддрдеा рдоाрд╕िрдХ рд╕्рд░ाрд╡ рдХा рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।
  • 5. рдмाрд╣्рдп рдЬрдирдиेंрдж्рд░िрдп (External Genitalia): рдЗрд╕рдоें рдоॉрди्рд╕ рдк्рдпूрдмिрд╕, рд▓ेрдмिрдпा рдоेрдЬोрд░ा, рд▓ेрдмिрдпा рдоाрдЗрдиोрд░ा, рд╣ाрдЗрдорди рдФрд░ рдХ्рд▓िрдЯोрд░िрд╕ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
[рдЕрдерд╡ा рд╡िрдХрд▓्рдк: рдкुрд╖्рдкी рдкाрджрдк рдоें рдиिрд╖ेрдЪрди рдкрд╢्рдЪ рдШрдЯрдиाрдУं рдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдн्рд░ूрдгрдкोрд╖ рдХेंрдж्рд░рдХ рд╕े рдн्рд░ूрдгрдкोрд╖ (Endosperm) рдХा рд╡िрдХाрд╕, рдпुрдЧ्рдордирдЬ рд╕े рдн्рд░ूрдг (Embryo) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг, рдмीрдЬांрдб рдХा рдмीрдЬ (Seed) рдоें рддрдеा рдЕंрдбाрд╢рдп рдХा рдлрд▓ (Fruit) рдоें рд░ूрдкांрддрд░рдг рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।]

8. рд╡ंрд╢ाрдЧрддि рдХा рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рд╕िрдж्рдзाрди्рдд / рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ों рдХी рднूрдоिрдХा

рдк्рд░рд╢्рди 8. рд╡ंрд╢ाрдЧрддि рдХे рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП। (Describe the chromosomal theory of inheritance.)

рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕рди 1902 рдоें рд╡ाрд▓्рдЯрд░ рд╕рдЯрди рдФрд░ рдеिрдпोрдбोрд░ рдмोрд╡ेрд░ी (Sutton and Boveri) рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा:
  • рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдЖрдзाрд░: рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоेंрдбेрд▓ рдХे рдХाрд░рдХ (рдЬीрди) рдпुрдЧ्рдоों рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпुрдЧ्рдордХ рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕рдордп рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдаीрдХ рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрд░्рдзрд╕ूрдд्рд░ी рд╡िрднाрдЬрди рдоें рд╕рдордЭाрдд рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ (Homologous Chromosomes) рднी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
  • рдоुрдЦ्рдп рдмिंрджु:
    1. рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рдЬीрди рджोрдиों рдХाрдпिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдУं рдоें рдпुрдЧ्рдо (Pairs) рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
    2. рдпुрдЧ्рдордХ рдиिрд░्рдоाрдг (Meiosis) рдХे рджौрд░ाрди рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ों рдХे рдЬोрдб़े рдкृрдердХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдпुрдЧ्рдордХ рдоें рдЬोрдб़े рдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣ी рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рдкрд╣ुँрдЪрддा рд╣ै।
    3. рдиिрд╖ेрдЪрди рдХे рд╕рдордп рдпुрдЧ्рдордХों рдХे рд╕ंрд▓рдпрди рд╕े рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ों рдХी рдж्рд╡िрдЧुрдгिрдд (2n) рд╕ंрдЦ्рдпा рдкुрдиः рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
    4. рдЬीрди рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ों рдкрд░ рдПрдХ рд░ैрдЦिрдХ рдХ्рд░рдо (Linear Order) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдк्рд░ाрдпोрдЧिрдХ рд╕рдд्рдпाрдкрди: рдеॉрдорд╕ рд╣ंрдЯ рдоॉрд░्рдЧрди (T.H. Morgan) рдиे рдлрд▓ рдордХ्рдЦी (Drosophila melanogaster) рдкрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा।

9. рдкुрдирд░्рдпोрдЧрдЬ рдбीрдПрдирдП (rDNA) рддрдХрдиीрдХ / рд╕рдорд╖्рдЯि рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХрддाрдПं

рдк्рд░рд╢्рди 9. рдЖрд░.рдбी.рдПрди.рдП. (rDNA) рддрдХрдиीрдХ рдкрд░ рдПрдХ рдиिрдмрди्рдз рд▓िрдЦिрдП। (Write an essay on rDNA technology.)

рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рддрд░: рдкुрдирд░्рдпोрдЧрдЬ рдбीрдПрдирдП рддрдХрдиीрдХ (Genetic Engineering) рд╡рд╣ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдзि рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ी рд╡ांрдЫिрдд рдЬीрди рдХो рдПрдХ рдЬीрд╡ рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рджूрд╕рд░े рдЬीрд╡ рдХे рдЬीрдиोрдо рдоें рдЬोрдб़рдХрд░ рдирдпा рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╕ंрдпोрдЬрди рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
  • рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрдХрд░рдг (Tools):
    • рдк्рд░рддिрдмंрдзрди рдПंрдЬाрдЗрдо (Restriction Endonucleases): рдЗрди्рд╣ें 'рдЖрдг्рд╡िрдХ рдХैंрдЪी' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рдбीрдПрдирдП рдХो рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкैрд▓िंрдб्рд░ोрдоिрдХ рд╕्рдерд▓ों рдкрд░ рдХाрдЯрддे рд╣ैं।
    • рдбीрдПрдирдП рд▓ाрдЗрдЧेрдЬ (DNA Ligase): рдбीрдПрдирдП рдЦंрдбों рдХो рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓ा рдПंрдЬाрдЗрдо।
    • рд╡ाрд╣рдХ (Vector): рд╡ांрдЫिрдд рдЬीрди рдХो рдкрд░рдкोрд╖ी рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा (рдЬैрд╕े рдк्рд▓ाрдЬ्рдоिрдб pBR322, рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпोрдлेрдЬ)।
    • рд╕рдХ्рд╖рдо рдкрд░рдкोрд╖ी (Competent Host): E. coli рдпा рдкाрджрдк/рдЬंрддु рдХोрд╢िрдХा।
  • рддрдХрдиीрдХ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЪрд░рдг (Steps):
    1. рд╡ांрдЫिрдд рдЬीрди рдпुрдХ्рдд рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рдкрджाрд░्рде (DNA) рдХा рдкृрдердХ्рдХрд░рдг।
    2. рдк्рд░рддिрдмंрдзрди рдПंрдЬाрдЗрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдбीрдПрдирдП рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдерд▓ों рдкрд░ рд╡िрдЦंрдбрди।
    3. рдкीрд╕ीрдЖрд░ (PCR) рддрдХрдиीрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ांрдЫिрдд рдЬीрди рдХा рдк्рд░рд╡рд░्рдзрди (Amplification)।
    4. рд▓ाрдЗрдЧेрдЬ рдПंрдЬाрдЗрдо рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ांрдЫिрдд рдЬीрди рдХो рдк्рд▓ाрдЬ्рдоिрдб рд╡ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рдЬोрдб़рдХрд░ rDNA рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा।
    5. rDNA рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдкрд░рдкोрд╖ी рдХोрд╢िрдХा рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдХрд░рдиा (Transformation)।
    6. рдмाрдпोрд░िрдПрдХ्рдЯрд░ рдоें рдкрд░рдкोрд╖ी рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХा рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдХрд░ рд╡ांрдЫिрдд рдЙрдд्рдкाрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╡ рдЕрдиुрдк्рд░рд╡ाрд╣ рд╕ंрд╕ाрдзрди (Downstream Processing)।

Frequently Asked Questions (FAQs)

Q1. UP Board Class 12 Biology Paper Code 348 (GO) рдХा рдкूрд░्рдгांрдХ рдХिрддрдиा рд╣ै?
Ans: рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рде्рдпोрд░ी рдкेрдкрд░ рдХुрд▓ 70 рдЕंрдХों рдХा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП 3 рдШंрдЯे 15 рдоिрдирдЯ рдХा рд╕рдордп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╢ेрд╖ 30 рдЕंрдХ рдк्рд░рдпोрдЧाрдд्рдордХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (Practical) рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं।
Q2. 12рд╡ीं рдмाрдпोрд▓ॉрдЬी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрд░ेрдЦ (Diagrams) рдмрдиाрдиा рдХिрддрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?
Ans: рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдиाрдоांрдХिрдд рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ (Labelled Diagrams) рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। 3 рдФрд░ 5 рдЕंрдХ рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рдЖрд░ेрдЦ рдмрдиाрдиे рдкрд░ рдкूрд░े рдЕंрдХ рдоिрд▓рдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХाрдлी рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै।

рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдкрдд्рд░ (Other Important Papers)

рдХ्рдпा рдЖрдк UP Board рдХे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рдХे рдЕрди्рдп рдХ्рд╡ेрд╢्рдЪрди рдкेрдкрд░ рдвूंрдв рд░рд╣े рд╣ैं? рдк्рд░рд╢्рди рдкрдд्рд░ рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рд▓िंрдХ рдкрд░ рдЬाрдПं:

[social-up-board]
Amit Verma - Founder

Amit Verma

рдирдорд╕्рдХाрд░! рдоैं рдЕрдоिрдд рд╡рд░्рдоा рд╣ूँ। рдоैं рдФрд░ рдоेрд░ी рдкूрд░ी рд╕рдорд░्рдкिрдд рдЯीрдо (GKP Colleges) рдоिрд▓рдХрд░ рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдкрдХो UP рдХे рдХॉрд▓ेрдЬों, рдПрдбрдоिрд╢рди, рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं (ABVMU, DDU) рдФрд░ рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдХी рд╕рдмрд╕े рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рддाреЫा рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓े। рд╣рдоाрд░ा рдоुрдЦ्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдп рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджेрдХрд░ рдЙрдирдХे рдХрд░िрдпрд░ рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै।


Comments

Post a Comment